دوراهی کنکور و لذت از ادبیات

زهیر توکلی با انتقاد از سیستم آموزشی کنکورمحور می گوید: من تا جایی می توانم با چنین سیستمی کنار بیایم و از آن جا به بعد حرف دل خودم را درباره متون که به کنکور هیچ ربطی ندارد اما بچه ها از آن متن لذت می برند، می زنم؛ برای همین هیچ وقت در مدرسه های غیرانتفاعی تهران پیشرفت شایانی نداشته ام و مشهور شده ام به این که می گویند یارو معلم تست نیست.

دوراهی کنکور و لذت از ادبیات

این شاعر و معلم زبان و ادبیات فارسی در گفت وگو با خبرنگاران، اظهار کرد که اگر معلمی از کنکورمحور بودن در کلاس هایش تخطی کند، پیشرفت شغلی نمی نماید.

توکلی سپس درباره نحوه ایجاد علاقه مندی به درس ادبیات در دانش آموزان گفت: عملا کاری نمی گردد کرد. بچه ها اهل مطالعه نیستند و با دو ساعت در هفته که زنگ ادبیات است هم نمی گردد آن ها را اهل مطالعه کرد. آن ها باید مطالعه نمایند تا به ادبیات علاقه مند شوند در حالی که متاسفانه دانش آموز کتاب خوان خیلی کم داریم.

او در ادامه اضافه کرد: ساختار آموزش و پرورش طوری است که مبتنی بر کنکور است و حجم کتاب درسی هم بالا است. مطالبی هم که باید گفته گردد تا بچه ها برای کنکور آماده شوند زیاد است. برای همین اصلا فرصت نمی گردد تا معلم بتواند خارج از کتاب حرفی بزند. شیوه تدریس خود درس های کتاب را هم نمی گردد مبنی بر این گذاشت که معلم ذوقی درس بدهد. پس باید مبتنی بر این باشد که مثلا به دانش آموزان بگوییم این جا آرایه لف ونشر دارد و صرفا به گفتن آرایه ها و قواعد کتاب که مورد احتیاج کنکور است اکتفا کنیم. این ها مطالبی است که به هیچ درد دانش آموز نمی خورد و حتی دانش آموزانی که بخواهند در رشته ادبیات فارسی ادامه تحصیل بدهند، این مباحث با این روش ، اصلا و ابدا به دردشان نمی خورد و فقط باعث زدگی آن ها از این درس می گردد.

زهیر توکلی سپس با بیان این که دانش آموز به جای این که از ادبیات لذت ببرد باید چیزهایی را بخواند که نه باعث ایجاد علاقه مندی در او می گردد و نه بعدا به کارش می آید، گفت: آموزش ادبیات ما آموزش ادبیات نیست بلکه آموزش کنکور است. در کنکور هم چیزهایی که از دانش آموز می خواهند هیچ ربطی به لذت بردن از ادبیات و زیبایی شناسی ادبیات ندارد. از همه بدتر چیزی است به اسم قرابت معنایی و تناسب مفهومی، که گاهی وقت ها هر چهار گزینه خارج از کتاب است و دانش آموز می پرسد من چطور می توانم این تست ها را بزنم؛ ما هم می گوییم که هیچ چاره ای ندارد جز این که تست های زیادی از آن بزند. مسخره تر از آن این است که از یک بیت گاهی می گردد چند معنای مختلف برداشت کرد و این باعث می گردد که در واقع حتی بیش از یک گزینه درست باشد. این ها باعث می گردد که نتوان در کلاس ادبیات چیزی به نام لذت بردن از ادبیات را با آن ها تمرین کرد و پرورش ذوق ادبی دانش آموز در چنین کلاس هایی میسر نمی گردد.

این شاعر و منتقد ادبی در ادامه درباره کیفیت کتاب های درسی ادبیات فارسی اظهار کرد: کسی که قرار است کتاب درسی تالیف کند، هم باید دانش آموزی را که در شمال شهر تهران ساکن است و تحصیل می نماید و هم دانش آموزی را که دارد در سیستان و بلوچستان درس می خواند با هم، و بعد هم سطح تمامی معلمان را درنظر بگیرد.

او با اشاره به تفاوت میان رشته ادبیات و آموزش ادبیات، گفت: ما در رشته های دیگر رشته های آموزش آن ها را داریم، مثلا آموزش ریاضی. این که یک نفر علمی را بلد باشد با این که بتواند آن را درس بدهد فرق دارد. اما متاسفانه برای ادبیات چنین رشته ای نداریم و خلأ اصلی از همین جا آغاز می گردد. تا وقتی چنین رشته ای به وجود نیاید نه من صلاحیت دارم درباره کیفیت کتاب های درسی اظهارنظر کنم و نه کس دیگری.

توکلی با بیان این که کتاب درسی ادبیات باید جوری تالیف گردد که وقتی یک دانش آموز با حداقل میزان علاقه آن را به دست می گیرد، زمین نگذاردش، ادامه داد: کتاب هایی که الان هست خیلی از متن های شان بر این اساس نیست که ما بگوییم اگر دانش آموزان آن را بخوانند، علاقه مند می شوند تا معلم بتواند دانش آموز را در متن سیر دهد و با ابعاد زیبایی شناسی آن آشنا کند.

این معلم ادبیات در این باره همچنین گفت که از معلمان به شکل سازمان دهی شده و منسجم نظر نمی گیرند و برای همین است که این کتاب ها جذاب نیستند و دانش آموزان را علاقه مند نمی نمایند.

او در پاسخ به این پرسش که آیا هنوز هم این تفکر وجود دارد که دانش آموزان ضعیف به رشته علوم انسانی می روند یا خیر، گفت: متاسفانه هنوز هم این تفکر وجود دارد؛ اما این سال ها استقبال از رشته انسانی بیشتر شده چون رشته های دیگر اشباع شده و یک سری فرصت های شغلی جدید هم در این رشته فراهم شده است.

زهیر توکلی در ادامه با اشاره به کمبود مدرسه علوم انسانی خوب اعلام کرد: یکی از مسائل این است که ما مدرسه خوب علوم انسانی کم داریم. همه به دکتر حداد عادل انتقاد می نمایند، اما من باید این خدمت او را بگویم؛ او کسی بود که برای اولین بار در این کشور مدرسه خاص علوم انسانی تاسیس کرد و این احتیاج را زودتر از بقیه احساس کرد. هرچند که بعد از آن مدارس دیگری هم تاسیس شد. البته خود دولت هم باید برای بیشتر کردن این مدارس به فکر باشد و معلمان نخبه به این مدارس بیاورد و برای این مدارس برنامه داشته باشد. در مدارس فرهنگ دولتی که سال هاست به وجود آمده اند، فضای نخبه پروری و فرهنگی کم است، چون مجبور هستند که درِ مدرسه را باز نمایند و از هرجا دانش آموز بگیرند، چون تعداد این مدارس کم است. آموزش و پرورش هم به فکر نیست چون نمی گردد از مدارس علوم انسانی پول درآورد.

این معلم سپس با بیان این که اگر دانش آموز بداند می تواند از ادبیات پول دربیاورد، این رشته را با علاقه می خواند، گفت: این روزها هر کس دارد با هر رشته و تخصصی ویرایش متن انجام می دهد، در حالی که همین ویرایش فنی، زبانی و ادبی را اگر اجازه می دادند تا اتحادیه ای برایش به وجود بیاید و در دانشکده های ادبیات گرایش علمی ویرایش تاسیس گردد و گفته گردد کسی می تواند ویرایش کند که این رشته را گذرانده باشد و آزمون عملی بدهد، آن وقت دانش آموز می دانست اگر رشته ادبیات را بخواند، می تواند از آن پول دربیاورد. امروزه برخی دانشجویان برای تامین خرج معاش شان، آن قدر نرخ های ویراستاری را می شنمایند که دیگر ویراستاری نه درآمد خوبی دارد و نه صندلی اجتماعی خوب. مگر این که واقعا کسی باشد که عمرش را برای آن گذاشته باشد. این مسئله درباره تصحیح متن هم صدق می نماید.

او اضافه کرد: در رشته های علوم انسانی ما ظرفیت های خیلی خوبی برای پول سازی داریم اما این ها صاحب ندارند در حالی که در دیگر رشته ها صاحب دارند.

منبع: خبرگزاری ایسنا

به "دوراهی کنکور و لذت از ادبیات" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "دوراهی کنکور و لذت از ادبیات"

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید